zaterdag 24 november 2018

271. Het falen van het zwart-wit-denken

De intocht van Sinterklaas op 17 november 2018 leidde in een aantal Nederlandse steden tot ernstig geweld. Hoe heeft een vrolijk kinderfeestje in enkele jaren tot steeds meer geweld kunnen leiden? En geeft Friesland het goede voorbeeld om er iets aan te doen?

Divagedrag tegen Zwarte Piet werkt averechts
Dit was de titel van mijn blogbericht van 22 november 2014 naar aanleiding van het eerste geweld rond een kinderfeestje op 15 november 2014 in Gouda. Onder divagedrag versta ik het zwelgen in de eigen slachtofferrol en het negeren van veel ernstiger leed wereldwijd.

Het is ook divagedrag om de eigen bedoelingen belangrijker te vinden dan de averechtse gevolgen. Het werkt eveneens verkeerd uit om in het wilde weg mensen van racisme te beschuldigen. Het zeer onterecht gebruiken van begrippen als 'blackface' is Amerikaans cultureel imperialisme dat nergens op slaat omdat anders dan de VS in Nederland zelf geen sprake was van zwarte slavernij. Ik voorspelde dus al vier jaar geleden dat zelfverklaard 'antiracisme' wel eens racisme zou kunnen bevorderen. Die voorspelling is nu uitgekomen.

Het falen van de Amerikaanse zwarte beweging
In mijn blogbericht van 16 december 2017 leg ik uit waarom tot nu toe de zwarte beweging in de VS faalt en de homo/lesbische beweging slaagt. Het duidelijkste voorbeeld is dat daar een zwarte politieman of -vrouw als een verrader wordt gezien maar een homo/lesbische agent als een bondgenoot. Het is een strategische blunder dat de Nederlandse anti-Zwarte-Piet-beweging de falende Amerikaanse zwarte beweging als voorbeeld heeft gekozen en niet het Nederlandse (oorspronkelijk Friese) poldermodel. Waarom werkt dat  model wel?

Het poldermodel werkt wel
Waarom gaat het met Nederland veel beter dan met de VS? In mijn blogbericht van 19 oktober 2013 geef ik daarvan een paar voorbeelden. In de VS wordt vrijheid vaak opgevat als een zo groot mogelijke afwezigheid van regels. Dat leidt meestal tot grote vrijheid van sterkeren en een grote onvrijheid van zwakkeren, zoals minderheden. In de VS wordt de democratie dikwijls gezien als dictatuur van een meerderheid ("the winner takes all"). In Nederland als een coalitie van minderheden die polderen ("to solve problems by sharing enlightened self-interests"). Dat legde ik in de jaren '90 voor Amerikanen als volgt uit.

"Americans love to see themselves as the champions of liberty. The actual lack of liberty of the poor, of ethnic minorities, of gays and lesbians eager to marry, of those who want to use recreational drugs or voluntary euthanasia contradicts with the concept of liberty as the human right to determine your own life as long as everybody respects the right to self determination of others. Those who fled the tyranny in other parts of the world shouldn't make the same repressive mistake in the country that helped them out of oppression!" 

Friesland geeft het goede voorbeeld
Op 18 november 2017 blokkeerden een aantal Friezen zonder geweld een snelweg om te voorkomen dat de landelijke intocht van Sinterklaas in Dokkum zou worden verstoord door als agressief ervaren  actievoerders. Het Openbaar Ministerie en de rechtbank bepleitten, respectievelijk zorgden, onlangs voor zware straffen. Achteraf moet worden geconstateerd dat deze blokkeer-Friezen voor een vreedzamer Sinterklaasfeest hebben gezorgd dan wat er dit jaar gebeurde. Het is duidelijk dat de juridische heiligverklaring van als agressief ervaren acties te midden van jonge kinderen in de praktijk averechts heeft uitgewerkt.

Het is daarom bemoedigend dat enkele anti-Zwarte-Piet-activisten in Friesland in gesprek zijn gegaan met blokkeer-Friezen. En de burgemeester van Leeuwarden heeft opgeroepen aan de voor- en tegenstanders om met elkaar in kleine kring in goed gesprek te gaan. Het recht op agressief ervaren demonstraties te midden van kinderen zou moeten vervallen als niet eerst vóór- en tegenstanders met elkaar in gesprek zijn geweest. Niet de Amerikaanse strategie van rechtszaken en agressief ervaren acties maar het Fries/Nederlandse polderen kan de geweldsescalatie rond een feestje met kleine kinderen voorkomen. De boven alle partijen staande burgemeesters kunnen daarbij een belangrijke rol spelen als onpartijdige hoeders van het welbegrepen gemeenschappelijke belang van iedereen in onze polders.

Het zwart-wit-denken faalt
De zwarte beweging in Nederland zou zich moeten afvragen waarom het tot nu toe gevolgde voorbeeld van de Amerikaanse zwarte beweging zowel daar als hier gefaald heeft. Waarom wordt niet geleerd van de Nederlandse vrouwen- en homo/lesbische bewegingen die wel succes hebben gehad. Zelforganisatie en het samenwerken met bondgenoten en sleutelfiguren in andere bewegingen werkt beter dan het opleggen van zwart-wit-denken dat mensen verdeelt in plaats van veelkleurige diversiteit bevordert.

De ervaring leert dat heel veel wit- en zwart-extremisten vrouw- en homovijandig zijn. Zo heeft de zwarte beweging in de VS de homoseksualiteit van hun voorvechter James Baldwin meestal verzwegen in plaats van bondgenoten in de homo/lesbische beweging te zoeken. Ook hier is homoseksualiteit weer toetssteen als het gaat om de vraag welke bewegingen te vertrouwen zijn als het gaat om de erkenning van ieders recht op zelfbeschikking.



Naschrift. Serie over vreedzaam Friesland
In blogbericht 257 beschreef ik de kennelijk vaak onbekende vreedzame geschiedenis van Friesland. In het blogbericht 258 besprak ik het heden van een vreedzaam Friesland en de (tot nu toe vergeefse) pogingen om aan die Friese taalvrede een einde te maken. In het blogbericht 259 maakte ik duidelijk dat vreedzaam Friesland wordt bedreigd door dikwijls onwetende media die vooroordelen verspreiden over Friese taal en cultuur. In blogbericht 260 vergeleek ik de strijd in (Frans)Vlaanderen met vredig Friesland. In het blogbericht 264 besprak ik een minder vredig incident: de moord op Marianne Vaatstra. We kunnen daarvan leren dat schreeuwers vaak in anderen vervolgen wat zij zelf trachten te verhullen. In de berichten 266 en 270 pas ik dat toe op de eenzijdige rechtszaak over de "Slag om Dokkum".

Naschrift. Racisme- en islamdiscussie
Deze groep berichten staat in de top tien van mijn blogberichten dankzij mijn reacties op het debat over Zwarte Piet: blogbericht 61 over Racisme?, nummer 224 over # MeToo (5) #IkOok (2) Een zwarte man als dader? (onder andere over de 'slag om Dokkum') en blog nummer 69 over Divagedrag tegen Zwarte Piet werkt averechts. Dit laatste bericht is nu ook beschikbaar in een Friese vertaling: Divagedrach tsjin Swarte Pyt wurket averjochts.

De soms vermeende discriminatie op grond van afkomst en godsdienst speelt ook een rol in blogbericht 70 over de Turkse troebelen (1), nummer 110: Strategische blunders door 'antiracisten', nummer 142: Turkse troebelen (2), nummer 161: Turkse troebelen (3) en nummer 185: Turkse troebelen (4). Ook veel bekeken werden de blogberichten nummer 159: Boerkiniverbod? Naaktlopen! (1), nummer 160: Boerkiniverbod? Naaktlopen! (2) (de sterkste stijger in deze groep) en nummer 170: Mijn tweede vlogbericht: boerkiniverbod?