zaterdag 3 november 2018

268. Verhullende statistieken (2)

Blogbericht 65, Verhullende statistieken, is mijn meest bekeken bericht over humanisme. Daarin laat ik zien hoe het statistisch onderzoek in Nederland de omvang van godsdienst en kerken stelselmatig te groot voorstelt. En de humanistische stroming negeert die stelt dat mensen zelf zin en vorm mogen geven aan hun leven zolang zij het zelfbeschikkingsrecht van anderen niet aantasten. Tien jaar geleden voelde 40% van de volwassen Nederlanders zich verwant met dit humanisme. Die stroming was dus toen al de grootste in Nederland. Het aantal katholieken is nu 24%, protestanten 15%, islamieten 5% en aanhangers die zich rekenen tot een andere religieuze groep 6% van de Nederlanders vanaf 15 jaar en ouder.

CBS-onderzoek naar sociale samenhang en welzijn
Het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kwam 22 oktober 2018 met een persbericht onder de kop: "Meer dan de helft Nederlanders niet religieus". Er is met dit persbericht iets vreemds aan de hand. Het CBS onderzoekt al meer dan een eeuw hoeveel Nederlanders zich rekenen tot een kerkelijke gezindte. Dat percentage is al heel lang aan het dalen. In 2012 was dat nog 54% en in 2016 was dat 50%. Dus dat het in 2017 was gezakt tot 49% hoeft niemand te verbazen.Wat verbazend is in het persbericht is dat het begrip 'kerkelijke gezindte' wordt afgewisseld met de termen 'kerkelijke of levensbeschouwelijke gezindte', 'religieuze groepering', 'religieuze groep' en 'religieus'. Terecht kwam dan ook in veel media de kritiek dat het zich rekenen tot een kerkelijke gezindte niet hetzelfde is als het al dan niet godsdienstig of religieus zijn. Zo zijn er veel religieuze Nederlanders buiten de kerken en humanisten binnen meer vrijzinnige kerken. Voor humanisten is immers niet bepalend of goden bestaan maar dat mensen zelf verantwoordelijk zijn voor hun daden en zich niet achter hogere machten willen verschuilen. Wanneer doen zowel het CBS als het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) nu eindelijk eens een echt goed onderzoek naar het godsdienstig en humanistisch denken in Nederland? Het CBS schept nu vooral verwarring.

Onderzoek gewenst naar omvang godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen
Tijdens mijn voorzitterschap van het Nederlandse Humanistisch Verbond van 1977 tot 1987 heb ik herhaaldelijk aan het CBS en het SCP gevraagd om nu eindelijk eens goed onderzoek te doen naar de omvang van godsdienstige en levensbeschouwelijke stromingen. Met name het CBS beperkte zich overwegend tot de aantallen (doop)leden van de christelijke kerken.

De inmiddels grootste groep Nederlanders, die buitenkerkelijk zijn, werd op één grote hoop gegooid en de humanisten werden genegeerd. De vraagstelling moet zich niet alleen richten op de kerkelijke gezindte maar ook op de vraag of men al dan niet godsdienstig of humanistisch is. Het verwarrende en vage begrip religieus kan beter vermeden worden.


Naschrift. Humanisme
Het meest gelezen humanistisch bericht is nu nummer 65 over Verhullende statistieken (de grootste stijger in deze groep). Vooral in Rusland was hier veel belangstelling voor: mogelijk vanwege de groeiende macht van de Russisch-orthodoxe kerk. Als tweede binnen dit thema eindigt nu nummer 24 over Pieter Admiraal (1929-2013) die wereldwijd een zeer belangrijke rol speelde in de strijd voor legalisering van vrijwillige euthanasie. Dit blogbericht wordt in deze groep gevolgd door mijn blogbericht 41 uit mijn humanistisch verleden over Piet Thoenes, van Dachau tot Utopia, nummer 123 over IHEU & Engeland , het nummer 55 over Godsdienstwaanzin, nummer 119 over IHEU & de Verenigde Staten, nummer 103 over Solidariteit, 46 over Jaap van Praag, grondlegger van de humanistische beweging, 25 onder de titel Godgeklaagd! en 7 over KGB & CIA. Deze berichten zijn te vinden in mijn memoires ('Humanisme als zelfbeschikking') die 2016 als boek verschenen.