zaterdag 12 november 2016

169. Mijn memoires zijn uit en mijn eerste vlog is er!

Op vrijdag 11 november 2016 vond in het gebouw van de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht de presentatie plaats van mijn boek met levensherinneringen: "Humanisme als zelfbeschikking", uitgegeven door de Papieren Tijger in Breda. Er waren 50 genodigden aanwezig. De bijeenkomst werd voorgezeten door Bert Gasenbeek, de directeur van het Humanistisch Historisch Centrum en redacteur van de Humanistische reeks waarin mijn boek verscheen. Bert Boelaars, de biograaf van Benno Premsela, hield een inleiding over het homoseksuele deel van mijn memoires (zie onderaan dit bericht). Rein Zunderdorp, oud-voorzitter van het Humanistisch Verbond en nu lid van het dagelijks bestuur van de International Humanist and Ethical Union, sprak over het internationaal humanistische deel van mijn boek. Peter Derkx, hoogleraar aan de Universiteit voor Humanistiek, besprak het gedeelte dat gaat over het Nederlandse humanisme. Het boek werd aangeboden aan Ernst Hirsch Ballin als oud-voorzitter van de naar hem genoemde commissie die dertig jaar geleden het probleem over de verdeelsleutel van overheidssubsidies voor godsdienst en levensbeschouwing oploste.

Vlog
Naast mijn blog ben ik begonnen met een videoblog, ofwel vlog. Het idee om dat te gaan doen, is afkomstig van Eveline van Dijck en Carel Jansen. Ik ken hen uit de tijd dat ik betrokken was bij respectievelijk de Humanistische Omroep en Homostudies Utrecht. Het is bedoeld als een aanvulling op mijn blog. In de vlogberichten neem ik links op naar blogberichten die over dezelfde onderwerpen gaan. En vanuit mijn blog zal ik naar mijn vlog verwijzen bij dezelfde onderwerpen. Er zijn nu 13 vlogberichten opgenomen en het is de bedoeling om die in de komende weken te plaatsen.

In mijn eerste vlog leg ik uit waarom ik mijn levensherinneringen in een boek heb opgeschreven. Naar aanleiding van mijn zeventigste verjaardag vond ik dat ik teveel boeiende dingen heb meegemaakt om die verloren te laten gaan bij mijn overlijden. In mijn boek schrijf ik vooral die ervaringen op die niet eerder zijn vastgelegd. Anders dan in het boek dat door Bert Gasenbeek en Floris van den Berg is geredigeerd: "Rob Tielman, een begeesterd humanist"; ook uitgegeven bij de Papieren Tijger, Breda 2010. In mijn nieuwe boek besteed ik dus vooral aandacht aan persoonlijke ervaringen die nog niet schriftelijk zijn vastgelegd. Dat doe ik in de hoop dat we daardoor kunnen leren van de geschiedenis. Bijvoorbeeld: hoe komt het dat de homo/lesbische beweging de laatste jaren wereldwijd zoveel meer heeft bereikt dan de humanistische beweging? Wie meer wil weten over mijn motieven om dit boek te schrijven, verwijs ik naar blogbericht 137 dat daarover gaat.




Naschrift. Op 9 november 2016 werd bekend dat Trump de Amerikaanse verkiezingen heeft gewonnen. Op 11 november 2016 schreef ik in Trouw: "Clinton kreeg zo'n 300.000 stemmen meer dan Trump. In Nederland zou hij de verkiezingen verloren hebben." (Inmiddels blijken het meer dan twee miljoen stemmen te zijn).
Mijn blog staat wat verder af van de actualiteit en probeert de achtergronden van het nieuws te belichten. Over de eigenaardigheden van de Verenigde Staten heb ik eerder geschreven. Hieronder geef ik een overzicht van die blogberichten, in volgorde van populariteit onder mijn lezers.
Het aantal Amerikaanse lezers van mijn blog is het grootst na die uit Nederland. In deze groep berichten werd het blogbericht 16 over Hans Brinker and a finger in a leaking dike het meest gelezen. Daarna gevolgd door blogbericht 15 over (Anti) Holland Mania & Nieuw Amsterdam. Ook veel bekeken werd blogbericht 18 over Dangerous stamps! Met dank aan Postzegelblog, want postzegels kunnen heel veel onthullen over een land, in dit geval de Verenigde Staten. Tenslotte moeten genoemd worden nummer 119 over IHEU & de Verenigde Staten, nummer 101 over American Democracy 101 en nummer 67 over American paradoxes.  





Toespraak door Bert Boelaars op de boekpresentatie op 11 november 2016





Goedemiddag allemaal,


Iedereen aan de zelfbeschikking, zo zou je, populair gezegd, het bevlogen levensideaal van Rob in vier woorden kunnen samenvatten. Dit boek waarin hij het hoe en waarom van die zelfbeschikking aan de hand van zijn persoonlijke levensgeschiedenis uiteenzet is helder geschreven, in de toegankelijke stijl die velen zullen herkennen.
Ruim veertig jaar geleden maakte ik als student sociologie kennis met Rob. Zijn colleges vielen mij op door de open en begrijpelijke presentatie. Ik zocht werk om mijn studie te bekostigen en kon als student assistent bij hem aan de slag. Met veel genoegen hielp ik hem bij de begeleiding van werkgroepen en zo ontdekte ik dat Rob nog enorm veel meer deed dan sociologie doceren. Zijn gedreven inzet om gelijke rechten voor humanisten en homoseksuelen te bevorderen beroerden mij ook persoonlijk. Op die manier raakte ik dan betrokken bij de voorbereiding van Rob zijn proefschrift, over homoseksualiteit in Nederland. Elke week reed ik vanuit Utrecht met hem mee naar Amsterdam, in de veel geroemde Volvo, om in de stoffige kelder van het COC het verwaarloosde archief te ordenen en daarmee toegankelijk te maken voor onderzoek. Toen het Humanistisch Verbond een medewerker zocht voor het tijdschrift Rekenschap en de bijzondere leerstoelen kwam die baan erbij en ging er bijna geen dag voorbij of ik maakte Rob mee in een van zijn vele functies. Die altijd naadloos op elkaar aansloten. Dat boeide mij zeer en vooral ook de prettige manier waarop hij de vele vergaderingen leidde of bijwoonde, rustig en doortastend tegelijk het woord voerde in de media en bovendien de vriendelijkheid zelve bleef, hoeveel drukte er ook om hem heen was. Lees nu zijn levensherinneringen in dit boek en u heeft er een indringend beeld bij.
Pas later vernam ik dat ook Rob in zijn tijd als student werk zocht en vond bij Piet Thoenes, omdat zijn vader weigerde financieel bij te dragen aan de studie. Het verhaal staat in dit boek. Herkenning dus, en het inspireerde mij als ik zag hoe Rob zich ontwikkeld had en zich inzette voor idealen die ook voor mij zeggingskracht hadden. Zijn onvermoeibare strijd voor de rechten van homo’s en humanisten vloeide op een logische manier in elkaar over en hij kon dat ook steeds goed uitleggen. Onder zijn voorzitterschap groeide het Humanistisch Verbond uit tot een succesvolle organisatie met tientallen professionele functionarissen in dienst. Aan de universiteit slaagde Rob erin een eigen vakgebied homostudies te ontwikkelen, met eveneens tal van medewerkers en een niet elders geëvenaarde productie aan studies en onderzoek.
Dit boek zet alles overzichtelijk op een rij. Indrukwekkend en bijna niet te bevatten als ik het allemaal weer zo voorbij zie komen. Het is mooi om te lezen dat veel is verwezenlijkt door de tomeloze inzet van mensen als Rob, zijn geliefde Herman, zijn twee niet familiale vaders Benno Premsela en Jaap van Praag, en tal van anderen. Jammer is uiteraard dat er zorgen blijven, en ook dat Rob zijn succes soms jaloezie wekte wat in enkele gevallen tot persoonlijke teleurstelling heeft geleid. Niettemin veel interessante herinneringen om op terug te kijken in dit boek, vol anekdotes en geschiedenissen die ertoe doen.
Het boek eindigt positief, een happy end dus. In het laatste hoofdstuk bezingt Rob de lofzang op Friesland als het beloofde land, pardon ‘land van belofte’, zo noemt hij het zelf. Als Reviaan valt me de parallel op met Gerard Reve, die net als Rob op een gegeven moment zijn buik vol had van de randstad, en Amsterdam in het bijzonder. Dit ondanks het gegeven dat beide mannen zich vooral hebben ontwikkeld door ín en vanuit Amsterdam actief te zijn. Reve schreef er de boeken waarmee hij wereldberoemd werd in Nederland, en Rob was er vaak bij zijn tweede vader Benno Premsela; hij gaf samen met deze ras Amsterdammer de homo-emancipatie vanuit de hoofdstad vleugels in de jaren zestig en zeventig.
Reve kwam terecht in een dorpje niet ver van Molkwerum waar Rob nu woont. Net als Rob was Reve lyrisch over Friesland. Maar na zo’n tien jaar keerde de zelfbenoemde volksschrijver zich toch van Friesland af, en dat nu is denk ik een groot verschil met Rob, want die woont inmiddels ruim dertien jaar in het Utopia van het noorden, althans naar mijn indruk ervaart hij het zo. De wereldwijde contacten die hij in zijn werkzame leven onderhield worden met dank aan internet nu op digitale wijze voortgezet. Na het failliet van De Gay Krant waarvoor Rob onbezoldigd honderden columns schreef, begon hij in 2013 zijn eigen website. Sedertdien zijn ruim 160 blogs verschenen die volgens de kijkcijfers in alle delen van de wereld worden gelezen. De onderwerpen zijn vaak gerelateerd aan actualiteiten en ik herken geregeld de oude docent sociologie die zijn lezers graag iets van zijn inzichten en opvattingen wil meegeven. Dat doet hij nog steeds op zijn bekende open en toegankelijke wijze, en tot slot daarom nu enkele citaten uit het boek die mij in het bijzonder troffen en die aansluiten bij de belangrijkste thema’s die Rob in zijn leven hebben beziggehouden:
Als Rob in zijn jonge jaren via de universiteit terecht kan bij een bank om geld te lenen voor zijn studie wordt hij prettig geholpen door een medewerker die hem thuis in Zeist ontvangt. Rob schrijft dan: ‘Dankbaar denk ik aan
deze man terug, die uit een heel ander hout gesneden was, dan de graaiende
bankiers, waarmee we later helaas te maken kregen.’
Rob houdt van paradoxen. Hij benoemt er in dit boek aan aantal waaronder die van de ‘vrijheid bevorderende weerstanden’. Hij zegt daarover: ‘Het antihomoseksuele deel van de bevolking houdt de emancipatiebeweging wakker. Het is net als met opvoeden. Kinderen vrij laten, maakt ze niet vrij. Zij worden juist vrij door ze te leren omgaan met vrijheid bevorderende regels.’
Homostudies werd wel verweten niet wetenschappelijk te zijn, omdat de onderzoekers ‘subjectief betrokken’ waren. Daarop stelde Rob aan de critici voor om onderzoek onder hetero’s voortaan door homo/lesbische onderzoekers te laten doen. ‘Dat deed die kritiek snel verstommen’, aldus Rob in dit boek.
Waarin hij verder opmerkt: ‘Men is steeds meer gaan begrijpen dat onderzoek naar uitsluitend het ontstaan van homoseksualiteit en niet naar het ontstaan van bi- en heteroseksualiteit per definitie discriminerend is. Welk zinnig mens denkt discriminatie op grond van een zwarte huidskleur te kunnen bestrijden door onderzoek te doen naar het ontstaan van een zwarte huid?’
Een ander citaat nog: ‘Wie het zelfbeschikkingsrecht van mensen
nastreeft, is vaak geneigd te denken dat vrijheid betekent dat je je niet
organiseert. Maar het gevaar is dat de tegenstanders van vrijheid zich beter
organiseren, waardoor die vrijheid voortdurend bedreigd wordt, mede
door de onverschilligheid van de voorstanders. Vrijheid is niet de áfwezigheid
van zelforganisatie, maar juist de zodanige áánwezigheid daarvan
dat zelfbeschikking gewaarborgd wordt.’
Zelfbeschikking dus als telkens terugkerende mantra in dit boek met levensherinneringen van Rob Tielman. Het is een boeiende uitgave geworden, voor allen die geïnteresseerd zijn in humanistische waarden of de emancipatie van vrouwen, etnische en seksuele minderheden. Proficiat Rob, met dit prachtboek. Uitgeverij De Papieren Tijger zou terecht kunnen zeggen: het is gezien, het is niet onopgemerkt gebleven.

Bert Boelaars.
 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen